Overgewicht en osteoartritis

Overgewicht en osteoartritis

Zwaarlijvigheid is een volksgezondheidsprobleem bij de mens, maar ook bij dieren. Geschat wordt dat 33% van de volwassen mensen in de Verenigde Staten
zijn zwaarlijvig. Bij de hondenpopulatie heeft tot 41% van de individuen overgewicht. Zwaarlijvigheid bij hond en kat heeft de laatste jaren pandemische proporties aangenomen, en wordt in verband gebracht met vele
andere gezondheidsproblemen, waaronder het optreden van urineweg-, huid-, endocriene of tumoraandoeningen en osteoarticulaire aandoeningen
wiens artritis het belangrijkst is.

Artrose is een degeneratieve aandoening van de gewrichten.
Het komt veel voor bij honden, bij ten minste 20% van de volwassen honden. De prevalentie van radiografische tekenen van osteoartritis
bij katten varieert van 16 tot 91%, afhankelijk van de literatuur; deze pathologie
komt vooral voor bij de oudere kat. Voor zowel mensen
als honden bij honden is artrose de meest voorkomende oorzaak van pijn en fysieke invaliditeit.

Zwaarlijvigheid wordt al lang beschouwd als een predisponerende factor voor de ontwikkeling van osteoartritis en verergert de klinische symptomen bij mannen
zoals bij dieren. Veel artikelen melden een verband
tussen knieartrose en zwaarlijvigheid bij mannen. In de diergeneeskunde is de associatie tussen artrose van de heup en overgewicht goed vastgesteld…

capdouleur.fr. 6 december 2021

Invloed van overgewicht op de ontwikkeling van osteoartritis

Introductie

Zwaarlijvigheid is een volksgezondheidsprobleem bij mens en dier. Geschat wordt dat 33% van de volwassenen in de Verenigde Staten zwaarlijvig is, en tot 41% van de hondenpopulatie heeft overgewicht. Zwaarlijvigheid bij honden en katten heeft de laatste jaren pandemische proporties aangenomen en gaat gepaard met tal van andere gezondheidsproblemen, waaronder de ontwikkeling van urineweg-, huid-, endocriene en tumorziekten en osteoarticulaire aandoeningen, waarvan osteoartritis de belangrijkste is. Osteoartritis is een degeneratieve gewrichtsaandoening die veel voorkomt bij honden. Ten minste 20% van de volwassen honden lijdt aan deze aandoening. Radiografische tekenen van osteoartritis bij katten variëren van 16 tot 91%, afhankelijk van het tijdschrift, en zijn vooral aanwezig bij oudere katten. Bij zowel mensen als honden is artrose de meest voorkomende oorzaak van pijn en lichamelijke invaliditeit. Zwaarlijvigheid wordt al lang beschouwd als een predisponerende factor voor het ontstaan van osteoartritis en voor het verergeren van de klinische symptomen bij zowel mens als dier. Veel reviews melden een verband tussen knieartrose en zwaarlijvigheid bij mannen. In de diergeneeskunde is het verband tussen artrose van de heup en overgewicht duidelijk vastgesteld.

De hond, een model voor het bestuderen van osteoartritis bij de mens

De relatief korte levensduur van de hond in vergelijking met de mens maakt een longitudinale vergelijking mogelijk van de ziekte van osteoartritis tussen de twee soorten en van de therapieën die worden toegepast wanneer klinische tekenen van osteoartritis optreden. Er moet echter rekening worden gehouden met de viervoetige positie van de hond in vergelijking met de tweevoetige positie van de mens. Bij de hond is de gewichtsverdeling 60% op de voorpoten en 40% op de achterpoten, met een hoek van ongeveer 20 graden op het femorotibiale gewricht, wat gevolgen zou kunnen hebben voor de ontwikkeling van artrose, tot op heden onbekend. Ook enkele epidemiologische aspecten moeten worden belicht, aangezien deze ziekte bij honden wordt beïnvloed door ras, grootte, gewicht, geslacht, leeftijd en castratie. Zo is bekend dat zwaarlijvigheid een risicofactor is bij de mens, maar het blijkt een uitdaging te zijn om de rol ervan bij de ontwikkeling van osteoartritis te beoordelen. Bij honden is uit één studie gebleken dat wanneer twee groepen honden met identieke epidemiologische kenmerken op verschillende manieren worden gevoed (ad libitum of beperkt), er een duidelijk verschil is in de tijd tot het ontstaan van OA; 25% van de ad libitum gevoede honden tegenover 4% van de beperkt gevoede honden hebben na 5 jaar radiografisch bewijs van heup-OA.

Endocrien vetweefsel, een boosdoener bij de verergering van degeneratieve gewrichtsaandoeningen

Een recente studie van heup- en kniegewrichten bij honden toont een verhoogde concentratie van adipokines in synoviale vloeistof, intrapatellair pad vet, chondrocyten en synoviocyten, positief geassocieerd met de ernst van OA. Bij de mens is aangetoond dat de expressie van leptine en zijn receptoren verhoogd is in osteoartritisch kraakbeen in vergelijking met gezond weefsel, en in gevorderde osteoartritis in vergelijking met beginnende osteoartritis. Leptine, geproduceerd door adipocyten, speelt een rol bij het reguleren van de eetlust door hypothalamusreceptoren te activeren, en is ook betrokken bij andere biologische systemen zoals de immuunfunctie en ontstekingen. In het ernstig aangetaste kraakbeen is leptine meer aanwezig in de zwaarlijvige persoon in vergelijking met de persoon met een normaal gewicht. Dit wijst op zowel lokale als systemische hyperleptinemie bij personen met overgewicht. Leptine heeft langdurige remmende effecten op chondrocyten, en induceert de productie van IL-1, MMP-3 en MMP-9 op een dosis-afhankelijke wijze, hetgeen uiteindelijk bijdraagt tot het katabole effect op het chondrocytenmetabolisme. Adiponectine is een ander adipokine dat door adipocyten en andere weefsels wordt gesynthetiseerd. Het is in grote hoeveelheden aanwezig in de systemische circulatie en wordt plaatselijk geproduceerd door chondrocyten en synoviale fibroblasten. Bij mensen en muizen produceren chondrocyten die in contact komen met adiponectine lokale stressfactoren (NO, MMP-3 en MMP-9), die bijdragen tot het fenotypisch verlies van chondrocyten, hun apoptose en de degradatie van de extracellulaire matrix. De geleidelijke ontdekking van de rol van adipokines in de pathofysiologie van osteoartritis vertegenwoordigt een nieuwe klasse doelmoleculen voor de therapeutische behandeling van patiënten.

Pathogenese van osteoartritis

De initiërende oorzaak van artrose, bij mens of dier, blijft onbekend. On peut distinguer deux types d’arthrose : les maladies primaires ou secondaires du cartilage articulaire. Primaire artrose kan het gevolg zijn van herhaalde schokken op het gewricht, van ouderdom of van een genetische predispositie (bijvoorbeeld heupdysplasie bij bepaalde menselijke of dierlijke populaties). Secundaire osteoartritis kan het gevolg zijn van een orthopedische aandoening, letsel of een abnormale gewrichtscongruentie. Meer precies: de predisponerende factoren voor het ontstaan van artrose bij de hond zijn elleboog- en heupdysplasie, orthopedische operaties, scheuring van de craniale kruisband, gewrichtsfracturen of incongruenties als gevolg van misvormingen van de ledematen in het bijzonder. In deze situaties is het gewricht permanent ontstoken en probeert het lichaam de stabiliteit van het gewricht te handhaven door botwoekering. Dit komt overeen met een ontstekingsproces in het gewricht waarbij de afbraak of zelfs het verlies van de proteoglycanen van de extracellulaire matrix overheerst, wat resulteert in een algemene verandering van de anatomie van het gewrichtskraakbeen. De pathogenese is gebaseerd op de vernietiging van het kraakbeen en het subchondrale bot, histologisch ontstaan er kraakbeenscheurtjes. Het osteoartritische gewricht wordt gekenmerkt door een afname van zijn elastische capaciteit ondanks de pogingen van de chondrocyten om het te herstellen en door een verdichting van het subchondrale bot waardoor de verbening van het gewricht toeneemt. Verscheidene markers van dit degeneratieve proces zijn geïdentificeerd: prostaglandines E2 (PGE2), metalloproteïnasen (MMP’s), substance P, tumornecrosefactor (TNF-alfa), ontstekingsbevorderende interleukines zoals IL1, IL6, IL10 en leukotriënen begeleiden deze veranderingen; door hun werking op de oxidatieve stress dragen zij bij tot de voortgang van de destructie van het osteoartritisgewricht.

Overgewicht, een predisponerende en verergerende factor?

De etiologie van artrose in verband met zwaarlijvigheid is nog onduidelijk. Het effect van overgewicht op de biomechanica van het samengedrukte gewricht bij mens en dier is de voornaamste vermoedelijke oorzaak van degeneratieve gewrichtsaandoeningen. Niettemin blijkt uit een studie bij mensen dat bij zwaarlijvige personen een verhoogde prevalentie van artrose van de handgewrichten bestaat. Aangezien deze gewrichten het gewicht van het lichaam niet kunnen dragen, wordt aangenomen dat zwaarlijvigheid gepaard gaat met een systemische ontstekingstoestand die een risicofactor wordt voor de ontwikkeling van osteoartritis. Inderdaad scheidt vetweefsel bij zowel mens als dier een grote verscheidenheid van adipokines af, hetgeen suggereert dat er metabole factoren aanwezig zijn die met zwaarlijvigheid in verband worden gebracht, onafhankelijk van het risico van het ontstaan van osteoartritis. Tot de ontstekingsmediatoren die door vetweefsel worden geproduceerd behoren cytokinen (MMP’s, IL1, IL6 en TNF-alfa) en adipokinen (leptine, vistafine, adiponectine en resistine). De precieze rol van cytokinen is nog niet duidelijk, maar zij worden aangetroffen in de ontstoken weefsels van het synoviale gewricht bij osteoartritis en bemiddelen bij de degeneratie van het kraakbeen.

Ziekten geassocieerd met zwaarlijvigheid en hun bijdrage tot de verergering van osteoartritis

Andere aandoeningen die verband houden met zwaarlijvigheid lijken bij te dragen tot de verergering van de ziekte van OA. Bij de mens wordt verondersteld dat atherosclerose van het subchondrale bot en de daarmee gepaard gaande ischemie tot de ziekteprogressie kunnen bijdragen. Dit doet de vraag rijzen of behandeling van hypercholesterolemie bij deze patiënten de progressie ervan zou vertragen. Er is ook een verband vastgesteld tussen diabetes mellitus bij mannen en osteoartritis van de handgewrichten. De afzetting van producten van het glucagonmetabolisme in het gewrichtskraakbeen wordt bij diabetespatiënten versneld. Dit verhoogt de broosheid van collageen, verhoogt de afbraak van de extracellulaire matrix en vertraagt de productie van proteoglycanen. Indien deze afbraakproducten van het glucagonmetabolisme de progressie van OA bevorderen, kan het de moeite waard zijn menselijke type 2-diabetes te voorkomen en te beheersen om de prevalentie van OA bij deze personen te verminderen.

Conclusie

Het verband tussen osteoartritis en zwaarlijvigheid is complex en de klinische en therapeutische bevindingen zijn nog recent. Algemeen wordt aangenomen dat 4 potentiële risicofactoren bij het individu met overgewicht in verband worden gebracht met de ontwikkeling van osteoartritis: de biomechanische component, adipokines, vasculaire en endocriene aandoeningen. Dit zijn allemaal potentiële therapeutische doelen voor het verminderen van de progressie van osteoartritis bij mens en dier. Deze risicofactoren worden gecombineerd met een complexe interactie tussen de omgeving, de genetica en een eventueel osteoarticulair trauma.

Artrose is een degeneratieve ziekte die niet kan worden behandeld. Het is dus van essentieel belang het ontstaan ervan te voorkomen en de progressie ervan te vertragen. Gewichtscontrole van de patiënt helpt de mechanische en organische spanning in de aangetaste gewrichten te verminderen. Zodra artrose zich ontwikkelt, is het belangrijk om een multi-modale aanpak te hanteren voor het beheer van het dier/eigenaars paar. Celle-ci se base notamment sur l’évaluation de la qualité de vie de l’animal, sur la gestion de sa douleur, sur le maintien de son activité mais aussi sur l’apport d’une alimentation adaptée pour le maintien d’un poids optimal.

U kunt onze dierenartsassistenten bellen en een afspraak maken voor een consultatie op 02/3802492.

Contacteer ons

Votre vétérinaire à Beersel
Uw dierenarts in Beersel
Your vet at Beersel

Alsembergsesteenweg 439, 1653 DWORP

Spoed

0475 781 739

Bel ons

02 380 24 92

Contact opnemen

info@vetcarecenter.be
assistante@vetcarecenter.be

Volg ons op FB en instagram

Le surpoids et l’arthrose

L’obésité est un problème de santé publique chez l’homme mais aussi chez l’animal. On considère qu’aux Etats Unis 33% des humains adultes
sont obèses. Concernant la population canine, jusqu’à 41% des individus présentent un surpoids. L’obésité canine et féline a pris des proportions pandémiques depuis quelques années, elle est associée à de nombreux
autres problèmes de santé incluant la survenue de pathologies urinaires, cutanées, endocriniennes ou tumorales et d’affections ostéo-articulaires
dont l’arthrose est la plus importante.

L’arthrose est une maladie dégénérative atteignant les articulations.
Elle présente une prévalence importante chez le chien, touchant au minimum 20% des adultes. La prévalence des signes radiographiques d’arthrose
chez le chat varie de 16 à 91% en fonction des publications ; cette pathologie
est particulièrement présente chez le chat âgé. Chez l’homme comme
chez le chien, l’arthrose est la cause la plus commune de douleur et d’inaptitude physique.

L’obésité est depuis longtemps considérée comme un facteur prédisposant l’apparition d’arthrose et en aggravant les signes cliniques chez l’homme
comme chez l’animal. De nombreux articles rapportent une association
entre arthrose du genou et obésité chez l’homme. En médecine vétérinaire, l’association entre l’arthrose de la hanche et le surpoids est établie…

capdouleur.fr. 6 december 2021

Influence du surpoids dans l’apparition de l’arthrose

Introduction

L’obésité est un problème de santé publique chez l’homme et chez l’animal. On considère qu’aux Etats Unis 33% des adultes sont obèses, et jusqu’à 41% de la population canine présente un surpoids. L’obésité canine et féline a pris des proportions pandémiques depuis quelques années, elle est associée à de nombreux autres problèmes de santé incluant l’apparition de pathologies urinaires, cutanées, endocriniennes ou tumorales et d’affections ostéo-articulaires dont l’arthrose est la plus importante. L’arthrose est une maladie dégénérative atteignant les articulations qui présente une prévalence importante chez le chien, touchant au minimum 20% des chiens adultes. Les signes radiographiques d’arthrose chez le chat varient de 16 à 91% en fonction des revues, ils sont particulièrement présents chez le chat âgé. Chez l’homme comme chez le chien, l’arthrose est la cause la plus commune de douleur et d’inaptitude physique. L’obésité a depuis longtemps été considérée comme un facteur prédisposant l’apparition de l’arthrose et aggravant les signes cliniques chez l’homme comme chez l’animal. De nombreuses revues rapportent une association entre arthrose du genou et obésité chez l’homme. En médecine vétérinaire, l’association entre l’arthrose de la hanche et le surpoids est établie.

Le chien, un modèle d’étude de l’arthrose chez l’homme

La relative courte durée de vie du chien par rapport à l’homme permet une comparaison longitudinale de la maladie arthrosique entre les deux espèces et des thérapeutiques mises en place lors de signes cliniques d’arthrose. Pour autant la position quadrupède du chien par rapport à la position bipède de l’homme doit être prise en compte. Chez le chien, la répartition du poids est de 60% sur les membres antérieurs et de 40% sur les membres postérieurs, avec une angulation de 20 degrés environ sur l’articulation fémoro-tibiale qui pourrait présenter des conséquences sur le développement de l’arthrose, encore inconnues. Certains aspects épidémiologiques doivent aussi être soulignés, puisque cette maladie est influencée chez le chien par la race, la taille, le poids, le sexe, l’âge et la stérilisation. L’obésité, par exemple, est connue pour être un facteur de risque chez l’homme mais évaluer l’importance de son rôle dans le développement de l’arthrose se révèle être un challenge. Chez le chien, une étude a montré que lorsque deux groupes de chien de caractéristiques épidémiologiques identiques sont nourris de manière différentes (ad libitum ou de manière restrictive), il existe une nette différence dans le délai d’apparition d’arthrose ; 25% des chiens nourris ad libitum versus 4% chez les chiens à alimentation restreinte présentent des signes radiographiques d’arthrose de la hanche à 5 ans.

Le tissu adipeux endocrine, un responsable de l’aggravation de la maladie dégénérative articulaire

Une étude récente sur les articulations de la hanche et du genou chez le chien montre une concentration augmentée d’adipokines dans le fluide synovial, la graisse du coussinet intra-patellaire, les chondrocytes et synoviocytes, associée positivement à la sévérité de l’arthrose. Chez l’homme, on a montré que l’expression de la leptine et de ses récepteurs étaient majorée au sein du cartilage arthrosique en comparaison avec un tissu sain, ainsi qu’en cas d’arthrose avancée en comparaison avec une arthrose débutante. La leptine, produite par les adipocytes, joue un rôle de régulation de l’appétit par activation de récepteurs hypothalamiques, elle participe aussi à d’autres systèmes biologiques comme la fonction immunitaire ou l’inflammation. Au sein du cartilage sévèrement atteint, la leptine est plus présente chez l’individu obèse en comparaison avec l’individu de poids normal. Ceci suggère une hyperleptinémie locale autant que systémique chez l’individu en surpoids. La leptine présente des effets inhibiteurs à long-terme sur les chondrocytes, et induit la production d’IL-1, de MMP-3 et MMP-9 de manière dose dépendante, ce qui à terme participe à l’effet catabolique sur le métabolisme des chondrocytes. L’adiponectine est une autre adipokine synthétisée par les adipocytes et par d’autres tissus. Elle est présente en grande quantité dans la circulation systémique et produite localement par les chondrocytes et les fibroblastes synoviaux. Chez l’homme et la souris, les chondrocytes mis en contact avec l’adiponectine produisent des facteurs de stress locaux (NO, MMP-3 et MMP-9), participant à la perte phénotypique des chondrocytes, leur apoptose et à la dégradation de la matrice extracellulaire. La découverte progressive du rôle des adipokines dans la pathophysiologie de l’ostéoarthrose représente une catégorie nouvelle de molécules cibles pour la gestion thérapeutique des malades.

Pathogénie de l’arthrose

La cause initiatrice de l’arthrose, chez l’homme ou l’animal, reste inconnue. On peut distinguer deux types d’arthrose : les maladies primaires ou secondaires du cartilage articulaire. L’arthrose primaire peut être due à des chocs répétés sur l’articulation, à l’âge ou à une prédisposition génétique (ex : dysplasie de la hanche retrouvée dans certaines populations, humaine ou animale). L’arthrose secondaire peut découler de maladies orthopédiques, de blessures ou de congruence anormale de l’articulation. Plus précisément : les facteurs prédisposant l’apparition d’arthrose chez le chien sont la dysplasie du coude et de la hanche, les chirurgies orthopédiques, la rupture du ligament croisé crânial, les fractures articulaires ou les incongruités dues à des malformations des membres en particulier. Dans ces contextes, l’inflammation de l’articulation est permanente et l’organisme tente de maintenir la stabilité de l’articulation grâce à une prolifération osseuse. Celle-ci correspond à un processus inflammatoire articulaire où prédomine une dégradation voir une perte des protéoglycanes de la matrice extracellulaire, résultant en une modification générale de l’anatomie du cartilage articulaire. La pathogénie repose sur la destruction du cartilage et de l’os souschondral, histologiquement apparaissent des fissures du cartilage. L’articulation arthrosique se caractérise par une diminution de ses capacités élastiques malgré les tentatives de réparation des chondrocytes et par une densification de l’os souschondral qui augmente l’ossification de l’articulation. Plusieurs marqueurs de ce processus dégénératifs ont été identifiés : prostaglandines E2 (PGE2), métalloprotéinases (MMPs), substance P, facteur tumoral nécrosant (TNF-alpha), interleukines pro-inflammatoires telles qu’IL1, IL6, IL10 et leucotriènes accompagnent ces modifications ; du fait de leur action sur le stress oxydatif, ils participent à l’avancement de la destruction de l’articulation arthrosique.

L’obésité, un facteur prédisposant et aggravant ?

L’étiologie de l’arthrose associée à l’obésité reste donc encore floue. L’effet du surpoids sur la biomécanique de l’articulation soumise à compression chez l’homme ou chez l’animal est la première cause supposée d’apparition de maladie dégénérative articulaire. Néanmoins, une étude chez l’homme montre une prévalence augmentée de l’arthrose des articulations de la main chez l’individu obèse. Ces articulations ne supportant pas le poids du corps, on suppose que l’obésité s’accompagne d’un état inflammatoire systémique qui devient facteur de risque d’apparition d’arthrose. En effet, le tissu adipeux chez l’homme comme chez l’animal sécrète une grande variété d’adipokines, suggérant que des facteurs métaboliques associés à l’obésité sont présents, indépendamment du risque de développer de l’arthrose. Les médiateurs inflammatoires produits par le tissu adipeux incluent des cytokines (MMPs, IL1, IL6 et TNF-alpha), et des adipokines (leptine, vistafine, adiponectine et résistine). Le rôle exact des cytokines n’est pas encore clair mais on les trouve au sein des tissus enflammés de l’articulation synoviale lors d’arthrose, ils sont médiateurs de la dégénérescence du cartilage.

Les maladies associées à l’obésité et leurs participations à l’aggravation de l’arthrose

D’autres pathologies associées à l’obésité semblent participer à l’aggravation de la maladie arthrosique. Chez l’homme, on a supposé que l’athérosclérose de l’os sous-chondral et l’ischémie associée pouvait contribuer à la progression de la maladie. On peut donc se demander si le traitement des états d’hypercholestérolémie chez ces patients freinerait son évolution. Une association a aussi été établie entre le diabète sucré chez l’homme et l’arthrose des articulations de la main. Le dépôt des produits du métabolisme du glucagon est accéléré chez le patient diabétique au niveau du cartilage articulaire. Cela accroit la fragilité du collagène, augmente la dégradation de la matrice extracellulaire et freine la production des protéoglycanes. Dans le cas où ces produits de dégradation du métabolisme du glucagon favorisent la progression d’arthrose, il peut être intéressant de prévenir et prendre en charge les diabètes de type 2 humains pour réduire la prévalence de l’arthrose chez ces individus..

Conclusion

La relation entre arthrose et obésité est complexe et les découvertes cliniques et thérapeutiques sont encore récentes. Il est communément admis que 4 potentiels facteurs de risques présent chez l’individu en surpoids sont associés au développement de l’arthrose : la composante biomécanique, les adipokines, les maladies vasculaires et endocriniennes. Ceux-ci sont tous des cibles thérapeutiques potentielles pour la réduction de la progression de l’arthrose, chez l’homme comme chez l’animal. A ces facteurs de risques s’associent dans une interaction complexe l’environnement, la génétique et d’éventuels traumatismes ostéo-articulaires.

L’arthrose est une maladie dégénérative qu’on ne peut traiter, il est donc fondamental de prévenir son apparition et ralentir sa progression. La gestion du poids du patient permet de réduire le stress mécanique et organique au sein des articulations touchées. Une fois que l’arthrose se développe, il est important d’adopter une approche multimodale dans la gestion du couple animal/propriétaire. Celle-ci se base notamment sur l’évaluation de la qualité de vie de l’animal, sur la gestion de sa douleur, sur le maintien de son activité mais aussi sur l’apport d’une alimentation adaptée pour le maintien d’un poids optimal.

Vous pouvez téléphoner à nos Assistants vétérinaires et prendre rendez-vous pour une consultation au 02/3802492.

Contactez-nous

Votre vétérinaire à Beersel
Uw dierenarts te Beersel
Your vet at Beersel